۸/۰۳/۱۳۸۹

ئێمە بوین بە فیلمسازی ڕۆژاوایی که‌ له کوردستان فیلم دروست ده‌که‌ین

وت و وێژێك لە گەڵ ئەمیر غوڵامی
سازدانی ئەنوەر حەسەن پوور

بە نێوی ماڵپەڕی بیست و چوار كاتژمێر لە ھەوڵی ئەوە داین كە دەست بە زنجیرە ھەوڵ دانێك بكەین لە پێناو باسێكی تێر و تەسەل لە مەڕ سینەمای كوردی، خەسارەكانی و ئەو ڕەھەندانەی دەبێ ڕاوەستەیان لە سەر بكرێت. بۆ ئەم مەبەستە تا ئێستا ھەندێك پرسیارمان ئاڕاستەی تاقمێك لە نووسەران، دەرھێنەران و ڕەخنە گرانی كورد كردووە. ئامانجمان ئەوەیە كە لەم ڕێگەوە بتوانین ڕێگە لە بەر دەم باسێك بكەینەوە بەڵكوو ئەم ھەوڵ دانە ھەنگاوێك بێت لە پێناو بەرەو پێش بردنی ڕەخنەی سینەمایی و شوێنێك بۆ گوێ گرتن لەو نووسەر و ھونەرمەندە بە توانایانە ساز بكرێت. ھەر بۆیە و لەم پێناوەدا پێشوازی دەكەین لە ھەموو ئەو بابەتانەی لە سەر سینەمای كوردی و ڕەھەندەكانی دەكرێت و بۆ ئەمەش دەستی یارمەتی ھەموو خاوەن بیر و ڕایەك دەگرین.
كاك ئەمیر غوڵامی یەكێك لەو دەرھێنەرە لاوانەیە كە خاوەن زۆر بیر و ڕای گرینگە لە سەر سینەمای كوردی و پێشتریش لێكۆڵینەوەیەكی تێر و تەسەلی لەم بارەوە كردووە كە جێگای سەرنجێكی زۆرە. كاك ئەمیر لە فێستیڤاڵی فیلمی دۆكۆمێنتاری لەندەن و مێلبۆرن و فێستیڤاڵی فیلمی كورتی لەندەن بەشداری كردووە و خاوەن چەند بەرھمی گرینگ و جێی تێڕامانە. كاك ئەمیر غوڵامی بەشی دەرھێنەری سینەمای تەواو كردووە و ئێستاش لەو بوارەو بەردەوما بە چالاكیەكانی دەدات.

لە بواری مێژوویەوە سینەما لە کوردستان دەگەڕێتەوە چ سەردەمێک؟ ئاخۆ ڕەوتی فیلم ساز کردن لە کوردستان خاوەن ئەو بنەمایە ھەیە کە لە ھەل و مەرجی ئێستادا بتوانێ پێگەیەکی جیھانی بە خۆیەوە ببینێ؟
ئەمیر غوڵامی: له باری مێژووییه‌وه سینه‌ما له کوردستان وه‌کوو سینه‌مای نه‌ته‌وه‌کانی‌تری خۆر هه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته، له ده‌یه‌ی سی دا فیلم‌سازانی ڕۆژاوایی له بۆ دروست کردنی ئاسه‌واری ئێتنۆگڕافی (مرۆڤ‌ناسی وێنه‌یی) هاتنه نێو. ئه‌م وڵاتانه ئاسه‌واری دێکومێنتارییان له مه‌ڕ کورد و تورک و لوڕ و... دروست کرد. به‌ڵام هێشتا ناتوانین به داکۆکیه‌وه‌ بڵێین که له‌م سه‌رده‌مه دا سینه‌ما هاتوه ته ناو کوردستان. شیاوترین مێژوو بۆ دانانی سه‌ره‌تای سینه‌ما له کوردستان ئاسه‌واره‌کانی «یه‌ڵماز گۆنای » یه‌ له‌م نێوه‌نده‌دا ئاسه‌واری تریش به‌رهه‌‌م هێنراون به‌ڵام یان تله‌ڤیزیۆنی بوون یان نه‌یارانی کورد له‌مه‌ڕ کوردستان دروستیان کردووه، که به گشتی یان ناشێ بخرێته قاوغی مێژووی سینه‌ما کوردستان یان به هۆی تله‌ڤیزیۆنی بوونه‌که‌یان ده‌کرێ وه‌کوو سه‌ره‌تای مێژووی سینه‌ما له کوردستان چاوی لێبکرێ. و ئه‌م رچه‌شکێنیه‌ بۆ ماوه‌ی دوو ده‌یه له لایه‌ن یه‌ڵماز گۆنا بوو. که بوو به سینه‌مایێکی درێژ و به‌رده‌وام له کوردستان. به‌ڵام بۆ وه‌ڵامی به‌شی دووهه‌می پرسیاره‌که‌تان ده‌بێ بڵێم که له‌م بارودۆخه‌ی ئێستادا که بینه‌ری به‌ره‌نگاری سینه‌مای ئاوروپا له دژی ئامریکایین. به گشتی ئێمه له ئورووپا شوێن پێمان بۆ خۆمان کردۆته‌وه. به‌ڵام ئه‌م جێ پێیانه به‌م واتا نییه که ئێمه خاوه‌ن سینه‌مایێکی پته‌و له ئاستی جیهانی یا ئورووپایین به‌ڵکوو ئاسه‌واری ئێمه وه‌کوو زۆرینه وڵاتانی جیهانی سێهه‌م خاوه‌ن پێناسه نین و هیچ مه‌ترسیێکی بۆ ئورووپا نییه بۆیه ئه‌م فیلمانه که‌ڵکی که‌ره‌سه‌ییان لێ ئه‌گیرێ و ده‌بێته دیوارێ له هه‌مبه‌ر سینه‌مای هالیوود وا باشه پرسیاره‌که جۆرێکی‌تر بڵێین که ئایا سینه‌ما له کوردستان توانیویه‌تی پێگه‌یێک بۆ خۆی ساز بکات و بینه‌ری کورد قانێع بکات و بینینی فیلمی نه‌یاران به تایبه‌ت هالیوود که‌م بکاته‌وه به‌گشتی نه‌مانتوانیوه ، باشتروایه‌ بڵێم که بووینه‌ته فیلمسازی ڕۆژاوایی که‌ له وڵاتی کوردستان فیلم دروست ده‌که‌ین.

پێم خۆشە پرسیارەکانم ئاوا دەست پێ بکەم؛ ئایا ئێوە پێتان وایە لە کوردستانی ئێستا ڕەوتێک بە دی ھاتووە کە بتوانین ناوی "سینەمای کوردی" لە سەر دابنێین؟ بە گشتی کاتێک فۆرمێک بە ناو دەکرێ، خاوەن ناوەڕۆکێکی بە ھێز و گونجاوەو توانیوێتی لە جیھان دا جێگە و پێگەیەکی تایبەت بۆ خۆی بکاتەوە، بۆ وێنە دەتوانین ئاماژە بە سینەمای ئیتالیا، فەڕەنسە، ئاڵمان و ھتد بکەیین؟ ئایا سینەما و سەنعەتی فیلم لە کوردستا لە وەھا ئاستێک دایە؟
له به‌شی یه‌که‌می پرسیاره‌که‌تان ئاڵۆزیێک ده‌بیندرێ. ئاڵۆزیێک له پێناسه‌ی ڕه‌وت ئه‌گه‌ر پێناسه‌ی دروست له ڕه‌وته بکه‌ین که واته وه‌ڵامی سینه‌مای کوردی دراوه‌ته- ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستمان له ڕه‌وتی به‌رهه‌می فیلم له کوردستان بێت. به‌ڵێ ئێمه له 2000ه‌وه خاوه‌ن سینه‌مای کوردین. به‌ڵام سینه‌مای کوردی له‌سه‌ر ئه‌م بنه‌ما پێناسه ناکرێ ئه‌مه په‌یوه‌ندی به پێناسه‌یێکی‌تری ڕه‌وته واته خاوه‌ن شێوازی تایبه‌تی و گۆڕان گه‌ر بین ئه‌مه شێوازه نه‌هادینه بکه‌ین و به جیهانی بناسین. که به پێی ئه‌‌م پێناسه به‌داخه‌وه ئێمه خاوه‌ن ڕه‌وت نین و نه‌مانتوانیوه سینه‌مایێکی خۆماڵی دروست بکه‌ین بۆ نمونه ده‌شێ ئاماژه بکرێته ڕه‌وت گه‌لێکی وه‌ک نێئۆڕالیسیمی ئیتالیه یان ئێکسپێرسیۆنیسیمی ئه‌ڵمان، شێوازی مۆنتاژی سوڤیه‌ت و شه‌پۆلی نوێی فه‌ره‌نسا. به گشتی فیلمێکی باش هه‌م فۆڕم، هه‌م ناوه‌رۆکی به هێزی تیایه. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئێمه له‌بری ڕوانینی سینه‌مای وڵاتانێکی وه‌ک فه‌ڕه‌نسا- ئه‌ڵمان- ڕووسیه- ئیتالیا و هتد... له ڕه‌وتی مێژووی سینه‌ما بڕوانین، هه‌ر ڕه‌وتێک چ له‌باری ناوه‌رۆک و چ له‌باری فۆڕمه خاوه‌ن هه‌ندێ تایبه‌تمه‌ندی خۆیان بوون و ئێستاش هه‌روان. ده‌مه‌وێ بۆ نموونه ئاماژه‌م کرده‌بێته سه‌ر ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ی که بۆردوێل له‌مه‌ڕ هه‌ندێ له‌م ڕه‌وتانه ده‌یخاته ڕوو.
بۆردوێل له‌م شکیارییانه تایبه‌تمه‌ندی سینه‌مای هالیوود له داکۆکی کردن له‌سه‌ر به‌ره‌و پێش چوونی هێلی گه‌ڵاڵه‌یه‌ ، سێکس، توندوتیژی، ئاژاوه گێری و خۆشه‌ویستی‌دا ده‌بینێ و تایبه‌تمه‌ندی سینه‌مای کلاسیکی سۆڤیه‌ت که‌ڵک وه‌رگرتن له ده‌ڕبرینی چیرۆکی ساکاری گه‌ڵاڵه‌ ده‌بینێ. که به جۆرێک زۆر ڕاشکاوانه و ته‌نانه‌ت به شێوه‌یه‌کی ئیغراقیانه کاری له‌سه‌ر کراوه و له سینه‌مای هونه‌ری ئورووپا ئاڵۆزییه‌کانی هه‌بوون ده‌بێته ته‌وه‌ری کار. و له تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی سینه‌مای پارامتری ده‌شتوانین ئاماژه به‌م بابه‌ته بکه‌ین که بوارێک هه‌یه له نیشان دانی ڕۆژه‌ڤانه‌ی پاکی و هه‌ستی پیرۆز له به‌رده‌وامی و ێین و بانگه‌شه بۆ به ئاکام گه‌یشتن. ڕه‌وه‌ندگه‌لێکی‌تر که له‌م باسه‌دا ناگونجێ. به‌ڵام بنیاتی سینه‌ما له کوردستان له سه‌ر بناغه‌ی هه‌ندێ تایبه‌تمه‌ندی وه‌ک داگیرکردن، سنوور، سه‌رکوت دانراوه. که ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیانه به شێوه‌ی باشتر له سینه‌مای « ئابنجلۆپلۆس» دا ده‌بینم که واته ده‌توانین ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه به سینه‌مای کوردستان بزانین؟ با باسی تایبه‌تمه‌ندییێکی‌تری سینه‌مای کوردستان بکه‌ین و ئه‌ویش ڕوانینی به‌زه‌ییانه‌یه که ئه‌مه به‌شێک له هێزی سینه‌مای ئێمه نیه به‌ڵکوو به‌شێکه له که‌م و کۆڕی سینه‌مای ئێمه.
کوردستان تا چ ڕادەیەک خاوەن ئامێرەکانی بەدی ھاتنی سینەمایە، ئەگەر باس لە سەر ئەوە بێ کە سینەما پێویستی بە لایەنێکی کولتووری قووڵ ھەیە، پێتان وایە کوردستان تا چ ڕادەیەک ئەم لایەنەی لە خۆ گرتووە؟
ئەمیر غوڵامی: کوردستان دوایین نه‌ته‌وه‌یه که تێروته‌سه‌ڵ چووه‌ته نێو سینه‌ما ، جێی شانازییه که به‌شێک له پێداویستیه‌کانمان یان به ده‌ستمان هێناوه یان خه‌ریکی ڕێک‌وپێک کردنین. که نابێ به ده‌سکه‌وته‌کانمان قانێع بین. بۆ گه‌یشتن به خاوه‌ن شێوازبوون که‌ره‌سه‌ی تریشمان ده‌وێ ، به‌شێک له‌م که‌ره‌سانه له فه‌رهه‌نگی ئێمه‌دا حه‌شار دراوه ده‌توانین به خوێندنه وه له‌سه‌ر فه‌رهه‌نگی خۆمان به‌م که‌ره‌سانه بگه‌ین. ئه‌م خوێندنه‌وه‌ ته‌نیا ئه‌رکی ئێمه‌ی فیلمساز نیه‌ به‌ڵکو تێئۆریسییه‌نه‌کانمان زیاترین ئه‌رکیا له‌م خوێنده‌وه‌ی فه‌رهه‌نگه‌دا هه‌یه که‌واته ئه‌مه گرینگترین که‌ره‌سه‌یه‌ که له ئێستادا پێویستمان پێیه ، واته تێئۆریسته‌کان چ له باری سینه‌ما و چ له‌باری فه‌رهه‌نگی و کۆمه‌ڵایه‌تی و به دڵنیاییه‌وه هێنانه نێو گۆڕه‌پانی تێئوریستیه‌کان و خوێندنه‌وه‌ فه‌رهه‌نگی کوردستان ، ئێمه به‌دی هاتنی فۆڕم و ناوه‌رۆکی به‌هێز له سینه‌مادا ده‌بینین.
پێوەندی نێوان ئەدەبیات و سینەما چۆن دەبینن؟ بە ڕای ئێوە نەبوونی ڕۆمانی بە ھێز لە کوردستان چەندە کاریگەری دەکاتە سەر ئەوەی کە سینەمایەکی بە ھێز بە دی نەیە؟ ئەم ئەزموونە لەو وڵاتانەی وا خاوەن ڕەوتێکی سینەمایی بە ھێزن چۆن دەبینن؟
ئەمیر غوڵامی: دوایی ئه‌وه‌ی که نێو گه‌لێکی وه‌کوو سامفۆنی ڕووناکی و بیناسازی له جووڵه‌و... له سه‌ر سینه‌ما دانرا له ئه‌نجاما زۆرینه‌ی هاو ده‌نگ و خاوه‌ن بیروڕاکان له سینه‌مادا وه‌ک چیتمه‌ن و ڕابێرت ئێستێم... له‌وه دا بوون که سینه‌ما له هه‌موو هونه‌رێک زیاتر به ئه‌ده‌بیات نزیکه. واته خۆمانیانه بیڵێین له سینه‌مادا هه‌موو شتێک گه‌ڕانه به‌دوای پێناسه کردنی چیرۆک که واته بیسه‌لمێنین که ئه‌ده‌بیات پێوه‌ندی به سینه‌ماوه هه‌یه له درێژه‌ی پرسیاره‌که‌تان که پرسیتان له کوردستان ڕۆمانی به‌هێز نیه. من له وه‌ڵامدا ده‌ڵێم که ئێستاش ئه‌ده‌بیاته‌که‌مان له سینه‌ماکان به هێزتره. به‌ڵام له نێو چه‌ند ڕۆمانی باش له کوردستان (وه‌ک ئاسه‌واری شێرزاد حه‌سه‌ن و به‌ختیارعه‌لی) چه‌ندانه‌یان بوونه‌ته فیلم. لێره‌دا کێشه له فیلمسازه‌کانه نه‌ک ئه‌ده‌بیاته‌که‌مان.فیلمسازی کورد له‌ سینمای هه‌ڵگرتنه‌وه‌ ده‌ترسێ ئه‌گه‌ر ئێمه‌ چاوێک به‌ مێژوی سینه‌مای جیهان بخشێنین ده‌بینین به‌شێک له مێژووی سینه‌مای هه‌ڵگرتنه‌وه‌یه وه‌ک هێندێ له ئاسه‌واره‌کانی ژان رێنوار- بێرسۆن- کوروساوا... له‌و وڵاتانه‌ی وا سینه‌ماکه‌یان به‌ بڕشته‌ریا، ئه‌ده‌بیات کاریگه‌ریێکی زۆری له‌سه‌ر سینه‌ما داناوه یان یارمه‌تییه‌کی ڕاسته‌وخۆی داوه بۆ نموونه ده‌شێ ئاماژه بکرێته سه‌ر ئاسه‌واری ڕۆمانی نوێ له سینه‌مای فه‌ڕه‌نسا که ڕاسته‌وخۆ یارمه‌تی سینه‌مای داوه‌ یان کاریگه‌ری پیرانێلۆ له‌سه‌ر نێئۆڕالیسم له‌ ئیتالیا ... به‌لم سینه‌ماش له‌سه‌ر ئه‌ده‌بیات و هونه‌ره‌کانی‌تر کاریگه‌ری داناوه. که واته له‌م وڵاتانه په‌یوه‌ندییه‌کی چڕ هه‌یه له نێوان هونه‌ره‌کان به تایبه‌ت سینه‌ما و ئه‌ده‌بیات. که واته ئێمه‌ش ده‌بێ ئه‌م پێوه‌ندییه له نێوان هونه‌ره‌کان بخولقێنین.
ھەندێک لایەن لە سەر ئەو باوەڕەن کە نەبوونی دەوڵەتێکی کوردی سەر بە خۆ کاریگەری ڕاستەوخۆی ھەیە لە سەر پێشنەکەوتنی سینەما لە کوردستان. ئەگەر وایە، بۆ چی سەرەڕای ئەوەی کە لە عێراق حکوومەتێکی کوردی ھەیە، بەرھەمێکی ئەوتۆ کە بتوانین لە ئاستی جیھانی دا حیسابی لە سەر بکەین بە دی نایە؟ ئەو بەرھەمانەش کە وا دەخۆڵقین زیاتر ھی ئەو ھونەرمەندانەن کە لە ڕۆژھەڵاتەوە ڕوویان کردۆتە باشوور و کاری سینەمایی دەکەن؟
ئەمیر غوڵامی: به دڵنیاییه‌وه نه‌بوونی حاکمیه‌تێکی کوردیش بێ کاریگه‌رنیه. به‌ڵام ئه‌مه نابێته هۆی بنیاتنانی سینه‌مایه‌کی باش ئه‌گه‌ر بڵێین هه‌بوونی حوکوومه‌ت ده‌بێته هۆی دروست کردنی سینه‌مای باش ئه‌ی بۆ هێندێ له نه‌ته‌وه‌کان که‌ حوکوومه‌تیان هه‌یه به‌ڵام سینه‌مای باشیان نیه وه‌ک وڵاتانی عه‌ڕه‌بی و زۆرێک له وڵاتانی‌تره بۆ چی سینه‌ما له کوردستانی ڕۆژهه‌ڵات و باکوورله‌ باشوورسه‌رکه‌وتوتره‌. چون له‌م وڵاتانه سینه‌ما ڕابردوویێکی دیاری کراوی هه‌یه و کۆلیژی سینه‌ما و سه‌رچاوه‌ی سینه‌ما بواری نووسین و وه‌ڕگێڕانیان هه‌یه. ده‌بێ قه‌بووڵی که‌ین سینه‌ما له‌م به‌شه بنده‌ستانه‌‌ی حاکمییه‌تی فارس و تورک له دایک بووه و ناسینی سینه‌مای جیهان به‌م چه‌شنه‌یه که واته ناشیاوه ئه‌گه‌ر ئێمه چاوه‌ڕێی سه‌رکه‌وتنی کوتوپڕی سینه‌ما له باشوور بکه‌ین. به‌ڵکوو ده‌بێ به‌رنامه‌ی درێژخایه‌نی بۆ داڕێژین که من گه‌شبینم به داڕشتنی به‌رنامه‌یه‌کی ڕێک‌وپێک له باشووری ، کوردستان خێرا بیلکێنین به سینه‌مای جیهانییه‌وه.

ڕای ئێوە لە سەر ئەو گرینگییەی لە چەند ساڵی دوایی دا لە لایەن میدیای جیھانی و فێستیڤاڵەکان دراوە بەو بەرھەمانەی لە سەر شەڕی عێراق و ڕووداوی ئەنفاڵ و حەلەبچە و ھەندێ بابەتی تر ساز کراون، چیە؟ بە ڕای ئێوە ھۆکارە سیاسیەکان زیاتر کاریگەریان لە سەر ئەو ھەموو فیستیڤاڵ و خەڵاتە کردووە کە دەدرێ بە ھونەرمەندە کوردەکان یان بە ڕاستی ئەو بەرھەمانە بە پێی سینەمای جیھانی لە ئاستێکی بەرز دان و توانای ھەڵگرتنی ئەو خەڵاتانەیان ھەیە؟
ئەمیر غوڵامی: یه‌کێ له سیاسه‌ته‌کانی فستیڤاڵی «که‌ن» هه‌موو ساڵێک ناساندنی سینه‌مایه‌کی نوێ له وڵاته نه‌ناسراوه‌کان به ئورووپا یان جیهانه که کوردستانیش له‌م نێوه‌نده‌دا بێ به‌ری نه‌بووه و زیاترین ئاسه‌وارمان بۆ ئه‌م مێهره‌جانانه ناردووه. که ته‌وه‌ره‌ی سه‌ره‌کیان بابه‌تی «ئه‌نفال» و «هه‌ڵه‌بجه» بووه. به گشتی زۆرینه‌ی ئاسه‌واره‌کانمان بۆ ئه‌مه فستیڤاڵانه له سه‌ر ئه‌م بابه‌تانه بووه. ئایا ئێمه بابه‌تی‌ترمان به‌و ئاسته ناردووه تا بزانین که ئه‌وانیش ده‌توانن سه‌رکه‌وتووبن و به‌شی دووهه‌می پرسیاره‌که‌تان که پرسیبووتان که ئایا هێزیان هه‌یه و یان له‌م ئاسته‌دا بوون که خه‌ڵات وه‌ربگرن؟ له‌گه‌ڵ ڕێزم بۆ فیلمسازانی کورد، ده‌ڵێم. نه‌خێر سینه‌ما ئێمه ئه‌و توانا جیهانیه‌ی نییه و یان ئه‌و به‌رهه‌مه سه‌رکه‌توو کاریگه‌ر نییه. ده‌بێ به‌ر له هه‌موو شتێک بزانین پێوه‌ری فیلم له ڕوانگه‌ی مێهره‌جانه‌کان چییه. ئه‌گه‌ر ئێمه بڕوانینه بارودۆخی مێهره‌جانه‌کان ده‌بینین که ئه‌م پێوه‌رانه ئه‌مه‌نده له یه‌ک دورن که ئێمه تا ئێستا نه‌ماندیوه فیلمێک که‌ له « که‌ن » خه‌ڵات وه‌ربگرێ له هه‌مان کاتدا خه‌ڵاتی «ئۆسکار»یش وه‌ربگرێ و به پێچه‌وانه‌ش و هه‌روه‌ها زۆرێک له مێهره‌جانه‌کانی‌تری دونیا له هه‌ڵبژاردنی فیلمی باش که‌ڵک له سیاسه‌تێکی ناو خۆی ده‌گرن. من له پرسیاری پێشووتاندا ئاماژه‌م به‌م بابه‌ته کرد که فیلمه کوردیه‌کان وه‌ک که‌ره‌سه له ئورووپا مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌کرێ و ئه‌ویش له به‌رامبه‌ر هالیوود ئێمه ده‌توانین که که‌لوپه‌ل واره‌‌گیه لێره‌دا ببینین که بۆچی فیلمی کوردی له ئامریکا سه‌رکه‌وتوو نه‌بووه.

پێوەندی نێوان ڕەخنەگری سینەمایی و پێشکەوتنی سینەما و ھونەری فیلم لە چی دا دەبینن؟ بە ڕای ئێوە نەبوونی ڕەخنەگری بە ھێز لە کوردستان چەندە کاریگەری دەکاتە سەر پێشنەکەوتنی سینەما؟
ئەمیر غوڵامی: په‌یوه‌ندی نێوان فیلم و ڕخنه‌گر، پێوه‌ندییه‌کی دیاله‌کتیکیه که شیکارییه‌که‌ی سینه‌ما سه‌رکه‌وتووی لێ ده‌که‌وێ. به‌شێکی زۆری له خوڵقێنه‌رانی ڕه‌وتی مێژووی سینه‌ما له لایه‌ن ڕخنه‌گران ئه‌نجام دراوه. بۆ نموونه ده‌شێ ئاماژه به دامه‌زرانی شه‌پۆلی نوێی سینه‌ما له فه‌رانسه‌. له لایه‌ن ڕخنه‌گران گۆڤاری« کایێ دۆ سینه‌ما» یان ڕۆمان نه‌وێ له‌سینه‌ما له لایه‌ن گۆڤار« تیل و کۆل» و... به‌داخه‌وه ئه‌مه گرینگترین به‌شه له سینه‌مای ئێمه که لێی بێ‌به‌هره‌ین که فیلمسازانی ئێمه زۆر به بوێرییه‌وه هه‌رچی پییان خۆش بێ دروستی ده‌که‌ن. بێ ئه‌وه‌ی هیچ ڕێگرێک له‌به‌ر ده‌میان ببێت. هه‌بوونی ڕه‌خنه‌گر ڕێگرینه به‌ڵکوو جگه له‌مه کاری خوێندنه‌وه‌ش ده‌کات. خوێندنه‌وه‌ی وه‌ک: کۆمه‌ڵایه‌ت، فه‌رهه‌نگی، سیاسی و... که ئه‌وڕۆکه زۆرمان پێویسته و ته‌نانه‌ت ڕخنه‌گر له‌سه‌ر سینه‌مای ئه‌م خوێندنه‌وانه ده‌بێته هۆی گۆڕان و دانانی فۆڕمی نوێ له سینه‌ماکه‌مان.

کە سەیری ڕەوتی فیلمە کوردیەکان دەکەین خاڵێکی زۆر سرنج ڕاکێش ھەیە. دەرھێنەری کورد ھێشتا بوێری ئەوەی نیە پێ بنێتە ناو سنوورەکانی شار و کەڵکەڵەی شار نشینان بخاتە ناو سینەماوە. ھەر چی دەیبینین گوند نشین و کەڵکەڵەی ئەو بەشە لە کۆمەڵگاکەمانە. ئەوە لە حاڵێک دایە کە سینەما بۆ خۆی پرۆسەیەکە کە لە شار دەستی پێ کردووەو ڕووی قسەی زیاتر لە خەڵکی شارە تا لادێ. ئەو ڕاستیە بە تایبەت لە کوردستان زیاتر زەق و بەرچاوە. ھۆکاری ئەمە لە چی دا دەبینن؟ ئایا پێتان وا نیە ئەگەر بە ڕاستی سینەما دەورێکی گرینگی لە گۆڕینی کۆمەڵگا و پێشخستنی دا ھەبێ، ئەو ھۆکارە کاریگەری دەکاتە سەر ئەم ڕاستیە؟
ئەمیر غوڵامی: سینه‌ما له کوردستان پڕن له‌و خاڵانه‌ی که هه‌رکامیان به جیا ده‌بێ شی بکرێته‌وه یه‌کێ له‌م خاڵانه ئه‌مه‌یه که: بۆ فیلمساز ناچێته ناو پانتای شار به دڵنیاییه‌وه زۆر شت هۆی ئنه‌م بابه‌ته‌ن یه‌کێ له‌م کێشانه ئه‌مه که سینه‌ما له کوردستان له سه‌ر بنه‌ما وێنه‌ی جوان و فێتۆژێنیک بنیات نراوه که ئه‌م وێنه جوانانه له پانتای گوند و ده‌ره‌وه‌ی شاره و هه‌ر وه‌ها له پا نتای شار ئێمه ڕووبه‌ڕووی هێندێ به ربه ست ده‌بینه‌وه که به هۆی نه‌بوونی شارۆچکه‌ی سینه‌ما و که‌ره‌سه‌ی چاودێری به‌سه‌ر ئه‌م به ربه ستانه و هه‌ر وه‌ها وێنه‌ی جوان و په‌نا بۆ ده‌ره‌وه‌ی شار ده‌به‌ین. به‌ڵام ئه‌مه گشت هۆکار نیه ڕابێرئیستێم له‌و باره‌وه دایه که فیلمسازان به تێبینی مرۆڤ‌ناسی کۆن ته‌نیا بۆ سه‌رکه‌وتنی کاره‌کانیان له خه‌ڵکی وڵاتێکیان ده‌ویست بابه‌تێکی خۆرافیه که‌یان که له نێو باوه‌ڕی خه‌ڵکه‌که‌دا نه‌ماوه یان ئی خه‌ڵکی ئه‌وێ نیه. له خه‌ڵکیان ده‌ویست له‌به‌ر چاوی دووربین به‌ڕێوه‌ی به‌رن. ئیستێم له درێژه‌ی بابه‌ته‌که‌دا ده‌ڵێ ئه‌م میراته هێشتا له وڵاتانی جیهانی چواره‌مدا ماوه. فیلمسازانی کوردیش هه‌ر له‌م تێبینییه که‌ڵک وه‌رده‌گرن بۆ دروست کردنی ئاسه‌واره‌کانیان، که واته پێویستیمان به پانتای گوند هه‌یه. چون پانتای شار ئیزنی ئه‌م مانۆر لێدانه به فیلمساز نادا ئه‌مه‌یه که هاتنی سینه‌ما بۆ نێو شار ده‌بێته هۆی فه‌رهه‌نگ سازی. به‌ڵێ وایه له بارودۆخی ئێستادا ئێمه پێویستمان به سینه‌مای شاره. ده‌بێ له بیرمان بێ که سینه‌مای زه‌وی یا دێهاتی «دارژینکۆ» بوو به هۆی دروست بوونی ڕه‌وه تی سینه‌ما شاعێرانه و هه‌ر وه‌ها سینه‌مای لادێی(زه‌وی) له دژی فۆتۆڕیسته‌کان له ئورووپا ده‌ستیان کرد به به‌رهه‌م هێنانی ئاسه‌واری به‌رجه‌سته که ناشێ له‌بیری که‌ین. که واته ئه‌گه‌ر ئێمه به شوێن ده‌ربڕینی چیرۆک له‌بری ده‌ربڕینی هه‌ستی به‌زه‌یی و سته‌مباری بین هه‌ر له پانتای لادێ ده‌توانین به هۆکاری فه‌رهه‌نگسازی و سینه‌مای پته‌و بگه‌ین.

جگە لە باشوور و ڕۆژەڵاتی کوردستان، لە کوردستانی تورکیەش خەریکە ڕەوتێکی سینەمایی زۆر بە ھێز دێتە ئاراوە. دیارە ئەو ئاڵایەی کە یڵماز گۆنای بەرزی کردبۆوە ئێستا کەوتۆتە دەست ھەندێ دەرھێنەری تر کە بە شێوەی ئاکادیمیک پەروەردە کراون ھێدی ھێدی خەریکی فیلم ساز کردنن. لە وانە دەتوانین ئاماژە بە کازم ئۆز بکەین کە لەو دوایانە دا چەند بەرھەمی زۆر بە ھێزی دەرخست. لەو بوارەو ڕاتان چیە.
ئەمیر غوڵامی: هه‌موومان ده‌زانین دانه‌ر و باوکی سینه‌ما له کوردستان «یه‌ڵماز گۆنه‌« ی بووه. ئه‌گه‌ر ئێوه ده‌ڵێن که له‌م دواییانه‌دا له کوردستانی باکوور دوای «گۆنه‌ی» فیلمسازانی کورد به شێوه‌ی کۆلیژی ده‌ستیان کردووه به به‌رهه‌م هێنانی ئاسه‌واره‌کانیان ئه‌گه‌ر به شێوه‌ی به‌رهه‌م هێنانی مه‌زن و یه‌ک له دوای یه‌ک بڕوانینه پرسیاره‌که‌تان، وته‌ی ئێوه دروسته به‌ڵام دوای «گۆنه‌ی» به‌ربڵاوانه فیلمی باش له‌ژێر کاریگه‌ڕی «گۆنه‌ی» دروست کراوه. بۆ نموونه ده‌شێ ئاماژه بکرێته سه‌ر «ڤزیۆن‌تێله‌» به ده‌رهێنانی « یەڵماز ئەردۆغان» که ده‌رهێنه‌رێکی سه‌رکه‌وتووی باکووره به‌ڵام نابێ له‌بیر که‌ین تا ئه‌م ده‌یانه‌ی دوایی زمانی کوردی له تورکیا قه‌ده‌غه بووه. فیلمسازان و نه‌ته‌وه‌ی کورد له‌ژێر گوشار بوون. به‌ڵام گوشاری یه‌کیه‌تی ئورووپا به سه‌ر تورکیا بۆ به ڕه‌سمی ناسینی زمانی کوردی له‌و وڵاته و هه‌ر وه‌ها به‌دی هاتنی حاکمیه‌تی کورد له باشووری کوردستان فیلمسازانی کوردی له ته‌واو به‌شه‌کانی‌تری کوردستان دڵخۆش کرد که ده‌توانن ئاسه‌واره‌کانیان به زمانی کوردی و به یارمه‌تی حکوومه‌ت به‌رهه‌م بێنن. «کازم ئۆز» و دیکه‌ی فیلمسازانی کورد له باکوور به‌رهه‌می ئه‌م ئازادیه نیسبییه‌ن له باکور و هه‌بوونی یارمه‌تی حکوومه‌تێکی کورد له یاشوورن که ئه‌وڕۆ به ئازادییه‌وه به کوردی فیلم سازده‌که‌ن یان ده‌یانناسین. من خۆشبینم که له داهاتوویه‌کی‌نزیکدا ئێمه شایه‌دی په‌ره‌پێدان و به‌هێزبونی سینه‌ما له باکوور ده‌بین.

ئایا دەرھێنەری ئێمە (واتا دەرھێنەری کورد) لە فکری بە دی ھێنانی سینەمایەکی نەتەوەیی دایە یان زیاتر فیلم بۆ فێستیڤاڵەکان ساز دەکرێ؟
ئەمیر غوڵامی: ئه‌گه‌ر چاوێک به سینه‌ما‌که‌مان له ڕابردوومانا بخشێنین به‌م پرسیاره ده‌گه‌ین به ڕاستی که سینه‌ما له کوردستان فیستیڤاڵیه. به‌ڵام کێشه‌ی سینه‌مای نه‌ته‌وه‌یی وه‌هاش ساده نییه. سینه‌مای نه‌ته‌وه‌یی کۆمه‌ڵێ فیلمساز و بینه‌ری نه‌ته‌وه‌ییه ، که په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌وان په‌رده‌ی سینه‌مایه. که ئێمه به داخه‌وه به‌شێکمان نیه. ئێمه له کوردستان ڕۆژهه‌ڵات هیچ کام له‌م فیلمه کوردیه‌کانمان له‌سه‌ر په‌رده نه‌دیوه. ته‌نانه‌ت ئه‌و فیلمانه‌ش که‌ له ڕۆژهه‌ڵات به‌رهه‌م هاتوون ، له لایێکی‌تر ئێمه بینه‌ری کوردیشمان نییه. واته ئه‌و ئاسه‌وارانه‌ی پێشانی کورد ده‌درێ به‌ زمانی (عه‌ڕه‌بی- تورکی- فارسی و...) یه واته بانگه‌شه‌ی بینه‌ری کورد ده‌که‌ن بۆ دیتنی ئاسه‌واری نه‌یاره‌کانی ئه‌م بابه‌ته ‌جێی مه‌ترسیه که واته فیلمساز توخمێکه له سینه‌مای نه‌ته‌وه‌یی و توخمه‌کانی‌تر وه‌کو له‌ باشوور، دانانی سینه‌ما بۆ ته‌واوی شاره‌کانی ناوچه و بانگه‌شه بۆ هاتن بۆ سینه‌ما و دیتنی فیلمی کوردیه‌. له به‌ر به‌‌سته‌کانی‌تری کوردستان بینه‌ری سه‌ر‌به سیاسه‌تی حکوومه‌تی داگیرکه‌رانه. کاتێ فیلمسازی کورد ڕووبه‌ڕووی به‌ربه‌ستی په‌رده ده‌بێته‌وه ته‌نیا یه‌ک ئیختیار واته فیستیڤاڵی بۆ ده‌مێنێته‌وه و من زۆر هاوده‌نگی ئه‌م ئیختیاره نیم. به‌ڵام له توانای من و هیچ فیلمسازێکی دیکه‌ی کورددا نییه که ئه‌م بارودۆخه بگۆڕێ. به‌ڵکوو ئه‌م به‌رپرسایه‌تییه ده‌که‌وێته ئه‌ستۆی حاکمییه‌ت و ڕاگه‌یاندنی کورد و...

ئەو دوایانە فیلمێکی کاک بەھمەن قوبادی بە ناوی کەس ئاگای لە پشیلەکانی ئێرانێ نیە سەرنجی ڕای گشتی زۆر بۆ لای خۆی ڕاکێشا؟ ھۆکاری ئەمە چی بوو؟ دەمھەوێ باس لەمە بکەن بۆ چی سەرەڕای ئەوەی کە لە کوردستانیش بە دەیان گروپی شاراوەی موزیک ھەیە و ئێمە زۆر یەک لە بەرھمەکانیان کە بە شاراوە بڵاو دەکرێنەوە دەبیسین، بۆ کاک بەھمەن ڕووی کردە تاران و لە کوردستان ئەو پرۆژەیەی پراکتیزە نەکرد. ئایا پێتان وایە ھۆکارەکەی ئەوەیە کە ڕەخنەگران زیاتر گوێ لە فیلمێکی فارسی زمان دەگرن یان خود ھۆکارێکی تر لە ئارادا ھەیە؟ بە ڕای ئێوە ھۆکارە سیاسیەکان چەندە کاریگەری لە سەر دەرھێنەری کورد دەکەن؟ یان با ئاوا پرسیار بکەم ئەگەر ئەو فیلمە ناوی"کەس ئاگای لە پشیلە کوردەکان یان پشیلەکانی کوردستان نیە" دیسان ئەو دەنگ دانەوەی دەبوو؟
ئەمیر غوڵامی: ئه‌گه‌ر فیلمی به‌ڕێز «قوبادی» (که‌س ئاگای لە پشیله‌کانی تاران نیه)! باسێکی ته‌سه‌ڵی چ له باری ته‌کنیک و چ له‌باری پێکهاته‌ی گێڕانه‌وه‌یی که پێویسته به جیا باسیان لێ بکرێ. به‌ڵام به ئانالیزی ئه‌ویش ده‌توانین وه‌ڵامی به‌شێک له پرسیاره‌که‌تان به‌مه‌وه. وه‌‌بیرتان دێنمه‌وه که وه‌ڵامی من نه قه‌بووڵ ‌و نه ڕه‌د کردنه‌وه‌ی ئه‌م فیلمه‌یه‌. دوای هه‌ڵبژاردنه خه‌یاڵاوییه‌که‌ی سه‌ره‌ک کۆماری، ئێران که‌وته ژێر چاودێری جیهانی و به‌شێک له مانۆری ئه‌م فیلمه له ئاستی جیهانی به‌رهه‌می ئه‌م بارودۆخه سیاسه جیهانی به‌رامبه‌ر ئێران بوو. به‌ڵام بۆچی ئه‌م فیلمه له‌مه‌ڕ موزێکی ژێرخانی تارانه‌ ، ده‌توانین ئاوا وه‌ڵام به‌ینه‌وه که گشت ئه‌م فیلمه ئیستیعاریه‌که‌( به‌شێک له‌گشته). واته تاران به‌شێکه له گشت ئێران ناسراوه. و به شێوه‌ی ناڕاسته‌وخۆ کۆسپی موزیکی ژێرخانی له کوردستانی ڕۆژهه‌ڵات خراوه‌ته ڕوو. به‌ڵام بابه‌تێک که لێره گرینگه ڕوانینی مرۆڤ دۆستانه‌ی خه‌ڵکی کورد به نه‌ته‌وکانی‌تر، که‌سایه‌تی حامید بێهداد. به‌همه‌ن بۆ خۆیه‌تی. با ئه‌وه‌ی که له کاری فیلم دایه به‌ڵام هه‌ستی هاوخه‌می بۆ ده‌نگ بێژ و ژه‌نیاره‌کانی ژێرخان هه‌یه. و بۆ به‌ڕێز قوبادی گرینگه‌ که ئه‌وان چۆن له ئێمه ورد ئه‌بنه‌وه و له درێژایی مێژوو چۆن له‌گه‌ڵ ئێمه هه‌ڵسووکه‌وتیان کردووه. ئه‌گه‌ر به‌و ڕوانگه‌وه له فیلم بڕوانین، ده‌بینین به‌ڕێز «قوبادی» پشتی له کورد هه‌ڵنه‌کردووه به‌ڵکوو خه‌ریکی دانانی دانوستان له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌کانی‌تر به تایبه‌ت فارسه. ده‌شێ ئاواش چاو له‌م بابه‌ته بکه‌ین که هه‌بوونی موزیکی ژێرخان برینی هاوبه‌شی نه‌ته‌وه‌کانی ئێرانه. به‌ڵام هێندێ زام هه‌یه که تایبه‌تی کورده. ئه‌ی بۆ ئه‌مانه نه‌کراون به فیلم. ئه‌مه گرینگتره له‌وه‌ی که بۆ به‌ڕێز«قوبادی» له‌بری «پشیله‌کانی تاران» «پشیله‌کانی کوردستان»ی نه‌کردووه به فیلم. ئه‌مه ته‌نیا په‌یوه‌ندی به به‌ڕێز «قوبادی»‌یه‌وه نییه. به‌ڵکوو زۆرێک له فیلمسازانی کورد له‌م بابه‌ته قوتار ده‌بن چون هیچیان په‌راوێزێکی ئه‌من بۆ خۆیان و ئاسه‌واره‌کانیان شک نابه‌ن. ڕه‌نگه لێره‌دا پرسیارێک بێته پێش که به‌ڕێز «قوبادی» به دروست کردنی ئه‌م فیلمه چ په‌راوێزێکی ئه‌منی دیوه‌ته‌وه. من ده‌ڵێم ده‌بێ قه‌بووڵی که‌ین که مانۆر له‌سه‌ر چه‌مکی مافی مرۆڤ و کێشه‌ی سیاسی ئێران له ئاستی نێوده‌وڵه‌تی زیاتر له کێشه‌کانی کوردستانه که واته په‌راوێزێکی ئه‌منی جیهانی بۆ به‌ڕێز«قوبادی» ڕه‌خساوه.

بابەتێکی زۆر گرینگی تر کە بە ھیچ شێوەیەک گرینگی پێ نەدراوەو ئەگەر ڕووشی تێکراوە ھێندە لاواز بووە کە کەس پێی نەزانێ، سینەمای شەڕە. ھیچمان بە بیرمان نایە لە کەیەوە لە کوردستان شەڕ ھەیە، بەڵام بۆ ئەمە ناکەوێتە ناو سینەما. ئەوە لە کاتێک دایە کە سینەمای سەربەخۆی شەڕ بۆ وێنە لە ژاپۆن، ئیتالیا، ئاڵمان و تەنانەت ئامریکاش زۆر بە ھێزەوە سەری ھەڵداوە و ئێستاش ڕانەوەستاوە ھەر چەند شەڕەکان ھەموو بڕاونەوە. جیاوازی لە چی دایە؟
ئەمیر غوڵامی: سینه‌مای شه‌ڕ له خۆیا دابه‌ش ئه‌کرێ به دووبه‌شی پڕۆپاگه‌نده‌یی «پیرۆز» و دژه شه‌ڕ که له به‌شی یه‌که‌مدا (پڕۆپاگه‌نده‌یی) له لایه‌ن حاکمیه‌ته دیکتاتۆر و فاشیزمه‌کان شه‌ڕ ده‌بێته توخمێکی پیرۆز و بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌کرێ. له‌م چه‌شنه ئاسه‌وارانه فره له کات و دوای شه‌ڕی جیهانی یه‌که‌م و دووهه‌م دروست کرا و زیاتر له پێناو سیاسه‌ت و لایه‌نگرانی شه‌ڕ دروست کرا و له لایه‌کی‌تره‌وه سینه‌مای دژه شه‌ڕ ده‌بینینه‌وه که دژی چه‌مکی شه‌ڕ و له کاتی شه‌ڕ و ئه‌نجامه‌کانی شه‌ڕ هاته کایه‌وه. ئێمه له کوردستان له هه‌ردوو بواردا به‌رهه‌ممان هه‌یه. هه‌م سینه‌مای پڕۆپاگه‌نده‌(فیلمه شه‌ڕه چریکییه‌کان وه‌ک سنوور) و هه‌م ئاسه‌واری دژه شه‌ڕ که له پڕ و پاگه‌نده‌کان سه‌رکه‌وتووتر بووه. (بۆ نموونه کیسه‌ڵه‌کانیش ده‌توانن بفڕن) ده‌شێ ئاماژه‌یه‌کیان پێ بکرێ. به‌ڵام ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستتان ئاسه‌واری شه‌ڕ به ئامرازی قورسه. ئێمه له شه‌ڕه‌کانمان وه‌ک چریک خه‌باتمان کردووه. که‌واته نابێ چاوه‌ڕوانی ئاسه‌واری به ئامرازی شه‌ڕ بین به‌ڵام ده‌بێ قه‌بووڵی که‌ین که دروست کردنی فیلم له چوار چێوه‌ی شه‌ڕێکی مه‌زن پێویستی به ئامرازی زیاتره. به‌ڵام ئه‌گه‌ر بڕوانینه سینه‌مای شه‌ڕی وڵاتانی جیهان به‌شی پڕۆپاگه‌نده ده‌بینین ئه‌و وڵاتانه که ده‌یانهه‌وێ ده‌سه‌ڵاتی خۆیان بسه‌پێنن و یان به دوای دانانی بنکه‌یێکی پته‌و له ئاستی جیهانین زیاتر له‌سه‌ر ئه‌م ته‌وه‌ره فیلم دروست ده‌که‌ن. به‌ڵام گه‌لی کورد به شوێن به ده‌ست هێنانی سه‌ره‌تاییترین مافی خۆی و ناساندنی گه‌لێک به هه‌موو جیهانه‌. دوای هه‌مووی ئه‌م ناساندنانه من له‌و باوه‌ڕه‌دام که سینه‌ما له کوردستان له سه‌ر ته‌وه‌ره‌ی چه‌مکێکه به ناو شه‌ڕ و به‌داخه‌وه له ژانێرگه‌لێکی وه‌ک سینه‌مای مێژووییه‌ سینه‌مای هه‌ڵگرتنه‌وه و به تایبه‌ت سینه‌مای (گیشه) و هتد که زۆرمان پێویستن دورین.
چ فیلمێک بە فیلمی کوردی دەزانن؟ تایبەتمەندی فیلمێکی کوردی بۆ ئەوەی کە بکەوێتە خانی سینەمای کوردی چیە؟
ئەمیر غوڵامی: هه‌موان باش ده‌زانین که سینه‌ما به‌رهه‌می ڕۆژاوایه. جگه له سینه‌مای ژاپۆن که نموونه گه‌لێکی فه‌رهه‌نگی تایبه‌ت به خۆی هه‌یه. ئه‌گینا ئێمه له وڵاتانی ڕۆژهه‌ڵاتی سینه‌مای خۆماڵی و تایبه‌ت به ڕۆژهه‌ڵاتمان نه‌دیوه. جگه له هێندێ که به په‌نجه‌ی ده‌ست دێنه ئه‌ژمار ده‌رهێنه‌ره‌کانی‌تر نه‌یتوانیوه له ئاستی هونه‌ری فه‌رهه‌نگی خۆیان له فۆڕم و ناوه‌رۆکی ئاسه‌واره‌کانیان بۆ نموونه له ژاپۆن یاسیجۆئۆزۆ دووربین تا بارستایی که‌سێک که له سه‌ر ئه‌ژنۆ دانیشتبێ، ڕاده‌گیرێ. ئه‌م جۆری دانیشتنه له ژاپۆن به مانای دانانه و یان ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ئه‌ده‌بیاتی فۆلکلۆری ژاپۆن له لایه‌ن « میزۆگۆچی» و زۆرێک له ژێرخانه‌کانی دیکه که تایبه‌تی فه‌رهه‌نگی ژاپۆنه که له ناو ئاسه‌واره‌کانیان‌دا گونجاندوویانه. له وڵاتانی ڕۆژاوایی هه‌میشه خه‌ریکی نۆژن کردنه‌وه‌ی سینه‌ماکه‌یانن له سه‌ر بناغه‌ی کلتووری و ئاڵۆگۆڕه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان هه‌ر بۆیه سینه‌ما تا ئێستا له ژێر ده‌سه‌ڵاتی ڕۆژ ئاوادا ماوه‌ته‌وه. ئێمه‌ش ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ به سینه‌مای کوردی بگه‌ین که کارێکی دژوار و له هه‌مان کاتدا گرینگه ده‌بێ سینه‌ماکه‌مان خۆماڵی بکه‌ین. واته ده‌بێ شێواز و ڕه‌وتێک بگرینه به‌ر که‌ تێیدا فۆڕم و ناوه‌رۆکی ئاسه‌واره‌که‌مان له سه‌ر بناغه‌ی چانده‌که‌مان بێت و له هه‌مان کاتدا به دنیای بناسێنین و به‌م چه‌شنه ده‌توانین بگه‌ین به سینه‌مای کوردی.

بە ڕای ئێوە ئاستەنگیە گشتیەکانی بەردەم پێشکەوتنی سینەما بە تایبەت لە باشوور چیە و ڕیگای دەرباز بوون لە کوێیە؟
ئەمیر غوڵامی: به داخه‌وه ئێمه زۆرێک له‌و ئامراز و هه‌لانه‌ی که سینه‌ماکه‌مان پێش ده‌خا نیمانه‌ی و یان هیچ هه‌وڵێک بۆ ده‌ست پێگه‌یشتنیمان نیه یان که‌م کارین ، من ئاماژه‌ به چه‌ند بابه‌ت ده‌که‌م که‌ له‌ ئێستادا زۆرمان پێویستن :

• ئێمه‌ کۆلیژی پڕ بایه‌خمان بۆ سینه‌ما نیه و هه‌ر بۆیه وامان لێ هاتوه‌ په‌نا به‌ رین بۆ ئامرازه‌ بیانییه‌کان وه‌ هه‌روه‌ها پێویستمان به‌ نه‌یارانه‌ که‌ ئه‌مه‌ له‌ قۆناغی یه‌که‌م دا کۆسپێکی گه‌وره‌یه‌

• نه‌بونی کۆمپانیا که بۆ به‌رهه‌می فیلم سه‌رمایه‌ گوزاری بکات ، هه‌بونی کۆمپانیا له‌ کوردستان ده‌ بیته هۆی رکابه‌ری له‌ نێوان فیلمسازان و نه‌بونی کۆمپانیا هه‌مو به‌رپرسایه‌تییه‌که‌ ئه‌حاته‌ ئه‌ستۆی حاکمیتی کوردستان و بۆ حاکمیه‌ت به‌رهه‌م هێنان جێی شانازیه‌ نه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی سه‌رمایه‌. که‌واته له‌م دۆخه‌دا بانگه‌شه‌ی ناو خۆیی که‌م ده‌بێته‌وه‌ به‌لام هه‌بونی کۆمپانیا ده‌بیته‌ هۆی بانگه‌شه‌ی ناوخۆیی خه‌لک بۆ سینه‌ما

• ئێمه‌ له‌ سه‌رچاوه‌ی زمانی کوردی بۆ سینه‌ما که‌مو کۆڕیمان هه‌یه‌ که‌ واته‌ پێویستمان به‌ وه‌رگێڕانی ئاسه‌وار گه‌لێکی زۆر بۆ سه‌ر زمانی کوردییه‌

• پێشتریش باسمان کرد که‌ کوردستان پێویستی به‌ رخنه‌گران و تێئۆریسییانی به‌شی سینه‌مایه‌ وه‌ له‌ ئێستادا پێوستمان به‌ چه‌ندانه‌ گۆڤاری تایبه‌تی سینه‌مایه‌ که‌ رخنه‌گران ته‌یدا قه‌له‌مه‌کانیان بخه‌نه‌ گه‌ڕ ، که‌ پێش هه‌رچه‌شنه‌ هه‌له‌یێکی پێش هاته‌ بگرێ تا پێویستمان به‌ چاره‌سه‌ر کردن نه‌بێ . باشتر وایه‌ بڵێم که‌ سینه‌مای ئه‌مرۆی ئامریکا به‌ په‌له‌یه‌ بۆ جیا بونه‌وه‌ له‌ سینه‌مای جیهان وه‌ ئه‌م مه‌ودا گرتنه‌ منه‌ت باری رخنه‌گره‌کانیه‌تی که‌ رخنه‌ ده‌گرن . ئه‌ی ئێمه‌ چمان له‌ سینه‌ماکه‌مان داوه‌ ته‌نیا یێک رسته‌ نه‌بێ ، ئه‌ویش : سینه‌مای ئێمه‌ خه‌ریکی گاوڵکه‌یه‌ . هێشتا زوه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر بکرێ و رخنه‌ی لێ بگیرێ ، ده‌ترسم ئه‌م سینه‌مایه‌ نه‌توانێ پێ بگرێ ئه‌ر له‌م دۆخه‌دا بمێنێته‌وه‌.
له‌ هه‌ر هاڵه‌تدا گه‌رچی به‌رهه‌می زۆرمان نیه‌، به‌ڵام هه‌ر ئه‌م به‌رهه‌مه‌ که‌مه‌ ده‌بێ رخنه‌ی لێ بگیرێ و خوێندنه‌وه‌ی له‌سه‌ر بکرێ تا هه‌نگاوێ بچێته‌ پێشێ

• نه‌بونی شارۆچکه‌ی سینه‌ما بوه‌ته‌ به‌ربه‌ستێک له‌ به‌رده‌م فیلمساز بۆ به‌رێوه‌بردنی زۆرێک له‌ ژانێره‌کان و له‌ویش گرینگتر هه‌ندێک له‌ فیلمسازانی ئێمه‌ له‌به‌ر نه‌بونی شارۆچکه‌ی سینه‌ما په‌نا ده‌به‌ن بۆ شوێنه‌واره‌ مێژوییه‌کان بۆ به‌رهه‌م هێنانی ئاسه‌واره‌کانیان که‌ ئه‌مه‌ مه‌ترسی روخانی ئه‌م شوێنه‌ مێژوییانه‌ی به‌ دواوه‌یه‌

• بابه‌تی گرینگتر ئه‌رکی راگه‌یاندنه‌ کوردیه‌کانه‌ که‌ زێده‌تر ده‌توانن یامه‌تی شیکاری و کێشه‌ی سینه‌ما بکه‌ن و ته‌نانه‌ت ده‌توانن سینه‌مای جیهانی به‌ نه‌ته‌وه‌ و فیلمسازانی کورد بناسێنن ، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ گشت به‌رنامه‌کانی کانه‌ڵه‌کانمان دیتوه‌ جگه‌ له‌مه.

0 ڕوانگە:

ارسال یک نظر

Newer Posts Older Posts